Galusé

26.10.2015 17:01

Galusé

A
Lia Pulix Scano

Io son probatica

Fonte novella

Propizia ai fegati

E alle budella.

Giusti

Gentile signorina,

chi cal'abe a sas ros' a mie 'olas,

umil'e peregrina

bundo tra sos fiores e nucciolas;

so frisca e cristallina,

si t'abbascias a mie ti consolas.

A su cantaru meu

fritti sas laras, ca nd'has ingranzeu.

Deo, bundanziosa,

so fentomada tra funtanas raras,

cun tottus amurosa,

so dispensera de sas abbas giaras:

s'est chi nde ses bramosa

a mie fritt'un'istante sas laras.

Si gustas abbas mias

des isclamare: «Beneitta sias!».

Chi frisch'e pura sia

l'ischit Cabu 'e Susu e Campidanu.

A sa friscura mia

benint sididos dae su pianu;

cun d'un'istill'ebbia

s'esser malaìdu torro sanu.

Dae lontan'in s'istiu

tottus bramant su meu murmuriu.

Eo so Galusé,

logu delissiosu de incantu,

fìrm'inoghe su pè,

o passizzeri, cust'est logu santu:

deo cunfid'in te,

zelt'has accurrer a mi dare vantu,

cun bellas cumpagnias,

a t'infriscare de sas abbas mias.

Umil' in custa rocca

mai de murmurar' happo zessadu,

bentu fritt'e fiocca

hana sas venas mias astragadu,

mai però sa brocca

hat su nettare sou ismentigadu;

pedidu m'hat continu

sos bundantes umores c'happo in sinu.

Ancoras o' in die

non mi mancant dulzuras e bisittas.

Tottus current a mie,

e si consolant de sas abbas frittas,

e deo, rie rie,

cuntento broccas mannas e brocchittas.

Dae custas
frittas venas

sempere
partint sas broccas pienas.

A
cust'abba, sididas,

sunt bennìdas
donosas virginellas,

a mie sunt
bennìdas

bajanas de
Sardigna sas pius bellas;

tottas si sunt frittidas

a mi fagher onore. Pastorellas,

signorinas e damas,

de me cuntentas, nd'hant contadu famas

Dae logos istranzos

bennìdu b'hat dottissimas persones,

e in festas e pranzos

cottu b'hana crabittos e anzones,

e mandigos liccanzos:

puddas, porcheddos, pisch' e maccarrones.

In custas
abbas puras

hant
ismaltidu zelebres cotturas.

Tottus hant
divertidu

ismentighende dogni cuntierra,

preideros happ'idu

cottos, cantend' a sonu 'e chiterra;

anzis nd'happ'assistidu

beatamente istrampadod in terra,

in brazzos d'una vera,

solenne, reverenda imbreaghera.

Inoghe sa tristura

morit, e torrat s'animu serenu.

Sa sogra cun sa nura

in custas abbas lassant su velenu,

anzis si dana cura

de lassare s'immina in su terrenu,

c'hant fattu s'angallitta

unidas a pedirem' abba fritta.

Tottus sunt
uguales,

inoghe
nemos vantat sos blasones.

Baculos pastorales

s'aunint a ispadas e bastones.

Tottos parent fedales

sas bezzas cun sas giovanas persones,

bezzones e battias

torrant piseddos a sas abbas mias.

Odios e affectos

in me hant imprentadu sos ch'hant bidu,

ma deo sos secretos

happo gelosamente custoidu,

ca non sunt indiscretos

sos umores ch'in vid'happo sumidu.

E narrer ch'isco cosas

chi parent finas meravigliosas!

Frisca, bundant'e pura,

cantas festas happ'idu, e cantu giogu;

basos dados a fura,

toccos de man'e miradas de fogu.

Happ'intesu sa giura

de s'amant' a s'amada; in custu logu,

tra cantos e festinos,

nappo bidu... una fila de puntinos.

De' happo 'idu bettas

benner de nott'a' custu logu santu,

crabolas in palettas

de fagher meravigli' e ispantu,

e ateras suggettas

incarazzadas de nieddu mantu:

cuddas pius
santiccas

s'ant
bagnadu sas laras tantu siccas.

De'
happ'intesu cosas

chi a las
narrer non parent costadas.

Zetras
armoniosas

fruscios de
contrabband'e muiladas;

umbras
misteriosas

fattu
ball'ant segundu sas sonadas,

e ateras cosas puru,

chi no happ'idu pro esser iscuru.

Bajanas samunende

intendo criticar' ogni persone,

sas tales critichende

su mal'anzenu l'ischint a cantone:

una s'est lamentende

chi l'ant male pesadu su sabone,

un'ater'a dovere

criticat sas camijas de su mere.

Mi vantant sos duttores

vera recepta de sa gent'istittica,

a sos meos umores

benid' a si purgare sa Politica.

Musseres e segnores,

a s'ora de su votu tantu critica,

inoghe, saturnale,

dànt su famosu pranzu elettorale.

Tando sos maccarrones

morint in buccas dottas e famidas,

misciados a sermones

e a bellas promissas non cumpridas.

Cantas discussiones

galu vivas in me sunt imprimidas!

Ma de tantas paraulas

nd'happ'incunzadu? Unu saccu 'e faulas.

A sas friscuras mias

benint a fagher paghe sos contrarios.

Diversas rettilias,

preides, polizzottos, cummissarios

e nobiles ispias,

inoghe si dànt festas e isvarios.

Inoghe su delittu

fatt'hat cun giustissia s'ojttu.

Inoghe s'allegria

mai si ponet abidos de dolu.

Intes'happ'a Pipia

cantend'a zirfa cun su russignolu;

sa suav'armonia

de cussas boghes m'hat dadu consolu.

A sos cantigos graves

rispost'happo cun murmuros suaves.

Un'epoca beniat

unu giovanu pallid'e ramasu,

inoghe invocaiat

sas noe virginellas de Parnasu:

afflittu pianghiat,

e mentres chi m'imprimiat unu basu,

misciaiat
amaras

lagrimas a
sas mias abbas giaras.

Fit
affligidu tantu

chi li naia su misteriosu,

flebile unu cantu,

in laras l'intendia dolorosu.

Com'in su campusantu

creo chi dormat s'ultimu riposu.

Non pius b'est bennìdu,

nè una cara novella nd'happ'ischidu.

Ischire nde cheria:

galu l'happo costant'in s'intellettu,

prit'una poesia

m'hat iscrittu gentil'e cun affettu;

servidemi de ghia

s'a cas'est galu vivu su suggettu.

Nadel'o signorinas

chi torret a' custas abbas cristallinas.

Si mai l'hazis bidu,

breve nde tatto sa biografia;

est pallidu, bestidu

a pannos tristos de malinconia,

mesu test'ispilidu,

in laras si l'annottat s'angustia:

est debile de fìsicu,

camminat a istentu, paret tisicu.

Bizzarr'est e selvaticu,

paret un'isciareu 'estid'a pannos:

né bellu né simpaticu,

cumparit bezz'e hat vintichimbannos,

in sa fronte: «Viaticu»

giughet iscritt'a caratteres mannos:

distint'est sa persone

sorr'a s'inseparabile bastone.

S'a casu l'incontrades

in s'umanu consorziu vivente,

de coro li pregades

chi mi fettat bisitta prontamente,

anzi li consizades

chi torret prestu allegramente;

nadeli chi Fulana

est torrad'amuros' a sa funtana.

O bellas zittadinas,

lassade sas gazzosas e limones:

cussas sunt
meighinas

de chie
giughet frazigos pulmones,

si custas cristallinas

abbas bidides vivides ruzones,

sanas coment'e dindos,

e chi s'impicchent a sos tamarindos.

E tue, imbreagone

chi giughes in sa 'ula sa siccagna,

e cottu su pulmone,

cun sa test'attondada de migragna;

su bin'in su pistone

lass'e ben'a inogh'a sa muntagna

e curad'in sas veras

abbas friscas - istud'imbreagheras.

Tue o Lia cara,

de custu logu des esser sa prama,

che a' cust'abba, giara

cunservadi onorad' a babb'e mama:

fentomada pro rara

in virtudes, belles' onor'e fama.

Chelzo chi s'abba mia

potat narrer: «So pura che a Lia».

Como benis a mie

senz'algunu penseri, ses minore:

gentil' e rie rie,

bestida 'e pures' e de candore,

goi pur' unu die

benzas in cumpagnia de s'amore.

Su die, o Lia cara,

m'has agattare pius frisca e giara.

De coro su disizu

happo chi siast mia fittiana:

rosa ses, cun su lizu

ben' a inoghe donosa e galana,

s'intemeradu chizu

cunserva sorrident' a sa funtana,

c'hat happidu sa fama

de haer cumbidad a babb' e mama.

De sa pur' abba mia

ben'e leande cun devossione:

la giughes a cresia,

li faghes dare benedissione;

pro chi servat, o Lia,

cando chi su preide s'unione

suggellat, de su coro

chi t'amat, a su tou, o rosa d'oro.

Tonara-Galusè,
marzo 1897.


Peppinu Mereu



—————

Indietro