A
Lia Pulix Scano
Io son probatica
Fonte novella
Propizia ai fegati
E alle budella.
Giusti
Gentile signorina,
chi cal'abe a sas ros' a mie 'olas,
umil'e peregrina
bundo tra sos fiores e nucciolas;
so frisca e cristallina,
si t'abbascias a mie ti consolas.
A su cantaru meu
fritti sas laras, ca nd'has ingranzeu.
Deo, bundanziosa,
so fentomada tra funtanas raras,
cun tottus amurosa,
so dispensera de sas abbas giaras:
s'est chi nde ses bramosa
a mie fritt'un'istante sas laras.
Si gustas abbas mias
des isclamare: «Beneitta sias!».
Chi frisch'e pura sia
l'ischit Cabu 'e Susu e Campidanu.
A sa friscura mia
benint sididos dae su pianu;
cun d'un'istill'ebbia
s'esser malaìdu torro sanu.
Dae lontan'in s'istiu
tottus bramant su meu murmuriu.
Eo so Galusé,
logu delissiosu de incantu,
fìrm'inoghe su pè,
o passizzeri, cust'est logu santu:
deo cunfid'in te,
zelt'has accurrer a mi dare vantu,
cun bellas cumpagnias,
a t'infriscare de sas abbas mias.
Umil' in custa rocca
mai de murmurar' happo zessadu,
bentu fritt'e fiocca
hana sas venas mias astragadu,
mai però sa brocca
hat su nettare sou ismentigadu;
pedidu m'hat continu
sos bundantes umores c'happo in sinu.
Ancoras o' in die
non mi mancant dulzuras e bisittas.
Tottus current a mie,
e si consolant de sas abbas frittas,
e deo, rie rie,
cuntento broccas mannas e brocchittas.
Dae custas
frittas venas
sempere
partint sas broccas pienas.
A
cust'abba, sididas,
sunt bennìdas
donosas virginellas,
a mie sunt
bennìdas
bajanas de
Sardigna sas pius bellas;
tottas si sunt frittidas
a mi fagher onore. Pastorellas,
signorinas e damas,
de me cuntentas, nd'hant contadu famas
Dae logos istranzos
bennìdu b'hat dottissimas persones,
e in festas e pranzos
cottu b'hana crabittos e anzones,
e mandigos liccanzos:
puddas, porcheddos, pisch' e maccarrones.
In custas
abbas puras
hant
ismaltidu zelebres cotturas.
Tottus hant
divertidu
ismentighende dogni cuntierra,
preideros happ'idu
cottos, cantend' a sonu 'e chiterra;
anzis nd'happ'assistidu
beatamente istrampadod in terra,
in brazzos d'una vera,
solenne, reverenda imbreaghera.
Inoghe sa tristura
morit, e torrat s'animu serenu.
Sa sogra cun sa nura
in custas abbas lassant su velenu,
anzis si dana cura
de lassare s'immina in su terrenu,
c'hant fattu s'angallitta
unidas a pedirem' abba fritta.
Tottus sunt
uguales,
inoghe
nemos vantat sos blasones.
Baculos pastorales
s'aunint a ispadas e bastones.
Tottos parent fedales
sas bezzas cun sas giovanas persones,
bezzones e battias
torrant piseddos a sas abbas mias.
Odios e affectos
in me hant imprentadu sos ch'hant bidu,
ma deo sos secretos
happo gelosamente custoidu,
ca non sunt indiscretos
sos umores ch'in vid'happo sumidu.
E narrer ch'isco cosas
chi parent finas meravigliosas!
Frisca, bundant'e pura,
cantas festas happ'idu, e cantu giogu;
basos dados a fura,
toccos de man'e miradas de fogu.
Happ'intesu sa giura
de s'amant' a s'amada; in custu logu,
tra cantos e festinos,
nappo bidu... una fila de puntinos.
De' happo 'idu bettas
benner de nott'a' custu logu santu,
crabolas in palettas
de fagher meravigli' e ispantu,
e ateras suggettas
incarazzadas de nieddu mantu:
cuddas pius
santiccas
s'ant
bagnadu sas laras tantu siccas.
De'
happ'intesu cosas
chi a las
narrer non parent costadas.
Zetras
armoniosas
fruscios de
contrabband'e muiladas;
umbras
misteriosas
fattu
ball'ant segundu sas sonadas,
e ateras cosas puru,
chi no happ'idu pro esser iscuru.
Bajanas samunende
intendo criticar' ogni persone,
sas tales critichende
su mal'anzenu l'ischint a cantone:
una s'est lamentende
chi l'ant male pesadu su sabone,
un'ater'a dovere
criticat sas camijas de su mere.
Mi vantant sos duttores
vera recepta de sa gent'istittica,
a sos meos umores
benid' a si purgare sa Politica.
Musseres e segnores,
a s'ora de su votu tantu critica,
inoghe, saturnale,
dànt su famosu pranzu elettorale.
Tando sos maccarrones
morint in buccas dottas e famidas,
misciados a sermones
e a bellas promissas non cumpridas.
Cantas discussiones
galu vivas in me sunt imprimidas!
Ma de tantas paraulas
nd'happ'incunzadu? Unu saccu 'e faulas.
A sas friscuras mias
benint a fagher paghe sos contrarios.
Diversas rettilias,
preides, polizzottos, cummissarios
e nobiles ispias,
inoghe si dànt festas e isvarios.
Inoghe su delittu
fatt'hat cun giustissia s'ojttu.
Inoghe s'allegria
mai si ponet abidos de dolu.
Intes'happ'a Pipia
cantend'a zirfa cun su russignolu;
sa suav'armonia
de cussas boghes m'hat dadu consolu.
A sos cantigos graves
rispost'happo cun murmuros suaves.
Un'epoca beniat
unu giovanu pallid'e ramasu,
inoghe invocaiat
sas noe virginellas de Parnasu:
afflittu pianghiat,
e mentres chi m'imprimiat unu basu,
misciaiat
amaras
lagrimas a
sas mias abbas giaras.
Fit
affligidu tantu
chi li naia su misteriosu,
flebile unu cantu,
in laras l'intendia dolorosu.
Com'in su campusantu
creo chi dormat s'ultimu riposu.
Non pius b'est bennìdu,
nè una cara novella nd'happ'ischidu.
Ischire nde cheria:
galu l'happo costant'in s'intellettu,
prit'una poesia
m'hat iscrittu gentil'e cun affettu;
servidemi de ghia
s'a cas'est galu vivu su suggettu.
Nadel'o signorinas
chi torret a' custas abbas cristallinas.
Si mai l'hazis bidu,
breve nde tatto sa biografia;
est pallidu, bestidu
a pannos tristos de malinconia,
mesu test'ispilidu,
in laras si l'annottat s'angustia:
est debile de fìsicu,
camminat a istentu, paret tisicu.
Bizzarr'est e selvaticu,
paret un'isciareu 'estid'a pannos:
né bellu né simpaticu,
cumparit bezz'e hat vintichimbannos,
in sa fronte: «Viaticu»
giughet iscritt'a caratteres mannos:
distint'est sa persone
sorr'a s'inseparabile bastone.
S'a casu l'incontrades
in s'umanu consorziu vivente,
de coro li pregades
chi mi fettat bisitta prontamente,
anzi li consizades
chi torret prestu allegramente;
nadeli chi Fulana
est torrad'amuros' a sa funtana.
O bellas zittadinas,
lassade sas gazzosas e limones:
cussas sunt
meighinas
de chie
giughet frazigos pulmones,
si custas cristallinas
abbas bidides vivides ruzones,
sanas coment'e dindos,
e chi s'impicchent a sos tamarindos.
E tue, imbreagone
chi giughes in sa 'ula sa siccagna,
e cottu su pulmone,
cun sa test'attondada de migragna;
su bin'in su pistone
lass'e ben'a inogh'a sa muntagna
e curad'in sas veras
abbas friscas - istud'imbreagheras.
Tue o Lia cara,
de custu logu des esser sa prama,
che a' cust'abba, giara
cunservadi onorad' a babb'e mama:
fentomada pro rara
in virtudes, belles' onor'e fama.
Chelzo chi s'abba mia
potat narrer: «So pura che a Lia».
Como benis a mie
senz'algunu penseri, ses minore:
gentil' e rie rie,
bestida 'e pures' e de candore,
goi pur' unu die
benzas in cumpagnia de s'amore.
Su die, o Lia cara,
m'has agattare pius frisca e giara.
De coro su disizu
happo chi siast mia fittiana:
rosa ses, cun su lizu
ben' a inoghe donosa e galana,
s'intemeradu chizu
cunserva sorrident' a sa funtana,
c'hat happidu sa fama
de haer cumbidad a babb' e mama.
De sa pur' abba mia
ben'e leande cun devossione:
la giughes a cresia,
li faghes dare benedissione;
pro chi servat, o Lia,
cando chi su preide s'unione
suggellat, de su coro
chi t'amat, a su tou, o rosa d'oro.
Tonara-Galusè,
marzo 1897.
Peppinu Mereu
—————